english | nederlands

RC 85 Gleich zu Gleich (“Da wächst der Wein”)

text source

Goethe’s Gedichte II (Stuttgart: J.G. Cotta 1868), 181

first performance

1908-10-20 00:00:00.0 Den Haag, Diligentia

recordings

  • Anniversary Edition 7 Et'cetera KTC 1435 CD7

publications

  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung Noske, A.A. 30787011
  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung (reprint) Donemus 23312128

  • Gleich zu Gleich (“Da wächst der Wein”)
  • Goethe, Johann Wolfgang von
  • vocaal kwartet
  • 1908-08-16 00:00:00.0
  • duration 2:40

Na de zomer van 1907, waarin Diepenbrock Recueillement (op tekst van Baudelaire) voor alt en piano had gecomponeerd en tevens georkestreerd (RC 79/80), duurde het een jaar voor hij weer een geheel nieuw werk op touw zou zetten. In de tussentijd had hij een aantal vroegere liederen geïnstrumenteerd en veel energie gestoken in een ingrijpende herziening van zijn Te Deum (RC 39). …more >

Gleich zu Gleich (incipit)


Na de zomer van 1907, waarin Diepenbrock Recueillement (op tekst van Baudelaire) voor alt en piano had gecomponeerd en tevens georkestreerd (RC 79/80), duurde het een jaar voor hij weer een geheel nieuw werk op touw zou zetten. In de tussentijd had hij een aantal vroegere liederen geïnstrumenteerd en veel energie gestoken in een ingrijpende herziening van zijn Te Deum (RC 39).

In augustus 1908 richtte bariton Gerard Zalsman (1871-1949) een nieuw solistenensemble op, met daarin de sopraan Johanna van de Linde, de alt Hermine Scholten (1881-1945) en de tenor Jacques van Kempen (1875-1939). Voor Diepenbrock, die een repetitie bijwoonde van deze uitstekende zangers, was dit aanleiding voor het schrijven van een drietal vocale kwartetten. Op zoek naar geschikte teksten stuitte hij bij het doorbladeren van Goethes gedichten op Gleich zu Gleich en omdat ik in een jaar niet gecomp. had, heb ik dit ’t eerst gemaakt, als maakwerk, voor de grap. (BD VI:13) Ook latere uitspraken van Diepenbrock bevestigen dit: Ik heb het als studie en als virtuosenstuk voor Zalsman’s quartet op een regenachtige zomermiddag gemaakt. (BD VII:77) Met zijn compositie beoogde Diepenbrock een parodie en wel op de duitsche liedstijl van Beethoven’s tijd. (BD VI:14) Vocale virtuositeit vergt Gleich zu Gleich vooral in de slotpassage, waar alle vier stemmen op het woord “harmoniret” een coloratuurachtig melisme zingen en – na elkaar – een triller van twee maten ten beste geven.

Het Zalsman-Kwartet bracht het stuk in première op 20 oktober 1908 in het Haagse Diligentia. Van Diepenbrock gingen tevens Wandrers Nachtlied (eerste uitvoering van de versie voor vocaal kwartet, RC 86) en Den Uil (RC 56). Het programma bestond verder uit werken van een groot aantal 'oude' meesters: Clemens non Papa, Adriaen Valerius, Leonard Lechner, Baldassare Donato, Claudin de Sermisy, Orlando di Lasso, Clément Janequin, Mathieu Gascongne, Guillaume Costeley en Michael Praetorius. Naast Mozart was ook de Romantiek vertegenwoordigd met Carl Loewe en Brahms.

Ton Braas



Da wächs’t der Wein, wo’s Faß ist,
Es regnet gern, wo’s naß ist,
Zu Tauben fliegt die Taube,
Zur Mutter paßt die Schraube,

Der Stöpsel sucht die Flaschen,
Die Zehrung Reisetaschen,
Weil Alles, was sich rühret,
Am Schluß doch harmoniret.

Denn das ist Gottes wahre Gift,
Wenn die Blüthe zur Blüthe trifft;
Deswegen Jungfern und Junggesellen
Im Frühling sich gar gebärdig stellen.
There’s always wine, where there’s a barrel;
It always rains, where it’s wet;
One dove congregates with other doves;
The nut fits the bolt;

The cork seeks its bottle;
The traveller his saddlebags;
Everything that moves
Finds its balance in the end.

But God’s true gift is
When blossom meets blossom;
This is why young men and women
Are so ready for love in the spring.

 


  • C-6(1) Gleich zu Gleich (“Da wächst der Wein”)

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7
    • 8
    • 9
    • 10
    • 11
    • 12
    • 13
    • 14
    • 15
    • 16
    • 17
    • 18

    C-6(1-17) dated on the last page Zondag 16 Aug 1908

    • 1908-08-16 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 18
  • B-3(5) Gleich zu Gleich (copy)

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown

  • click to enlarge

    Anniversary Edition 7

    cd Et'cetera KTC 1435 CD7
    Nederlands Kamerkoor ♦ Stok, Klaas ♦ Gronostay, Uwe ♦ Vocaal Ensemble Markant ♦ Haenchen, Hartmut ♦ Netherlands Radio Choir ♦ Antunes, Celso ♦ Quink Vocaal Ensemble

    Tracks: #1 = RC 7; #2 = RC 36; #3 = RC 85; #4 = RC 86; #5 = RC 87; #6 = RC 38; #7 = RC 56; #8 = RC 63; #9 = RC 28; #10 = RC 5; #11 = RC 34; #12 = RC 35; #13 = RC 119; #14 = RC 57

  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung

    1923 Noske, A.A.
  • Fünf Gesänge nach Goethe für gemischten Chor ohne Begleitung (reprint)

    1980 Donemus

20 okt 1908: Eerste uitvoering van Wandrers Nachtlied en Gleich zu Gleich in Diligentia te 's-Gravenhage door het Zalsman-Kwartet (Johanna van de Linde, Her­mine Scholten, Jac. van Kempen en Gerard Zalsman). Voorts wordt van Diepenbrock nog gezongen Den uil, overigens composities van Clemens non Papa, Valerius, Lechner, Donato, de Sermizy, Lasso, Jannequin, Gascogne, Costeley, Löwe, Mozart, Praetorius en Brahms, in totaal 21 nummers.

De eenige levende componist, wiens naam gedrukt stond, was onze Diepenbrock; hij was vertegenwoordigd door drie werkjes, waarvan twee humoristische: Den uil (Vlaamsch volkslied) en Gleich zu gleich (Goethe). Beide bijzonder geslaagd, beter dunkt mij dan de “verklanking” van Goethe's Wandrers Nachtlied “Ueber allen Gipfeln ist Ruh”, dat men (na Schubert) maar met rust moest laten. Want elke muziek moet beneden de Taalmuziek van dit onsterfelijk gedichtje blijven.

Het Vaderland (niet gesigneerd), 21 oktober 1908


Veel succes had het kwartet met Diepenbrock's komisch liedeken Den uil, dat er wel heel onschuldig uitziet maar lang niet gemakkelijk te zingen is.

De Avondpost (E.J.B.[ondam]), 21 oktober 1908

pdf All reviews for RC 85 Gleich zu Gleich (“Da wächst der Wein”)