english | nederlands

RC 31 Rey van Amsterdamsche maegden (“Nu stelt het puick van zoete keelen”)

text source

Albert Verwey, Een inleiding tot Vondel (Amsterdam: Versluys 1893), 83-109 ♦ Dichterlijke werken van Joost van den Vondel Vol. 7 (Amsterdam: Westerman 1821), 183-260

first performance

1898-04-27 00:00:00.0 Haarlem, Sociëteit “Vereeniging”

dedicatees

recordings

  • Alphons Diepenbrock and the Golden Age Composer's Voice Classics CV 121
  • Anniversary Edition 4 Et'cetera KTC 1435 CD4

publications

  • Luxe editie of Vondel's Gijsbrecht van Aemstel Vol II, *.* Erven F. Bohn, De 32846510
  • Vier Reizangen uit Gijsbrecht van Aemstel Erven F. Bohn, De 32846510

  • Rey van Amsterdamsche maegden (“Nu stelt het puick van zoete keelen”)
  • Vondel, Joost van den
  • female choir and orchestra
  • 1893-06-04 00:00:00.0 - 1893-07-18 00:00:00.0 | revised 1901-07-01 00:00:00.0 - 1901-07-31 00:00:00.0
  • duration 5:30

As mentioned under RC 30, Diepenbrock’s Rey van clarissen (Choral Song of the Poor Clares) and Rey van Amsterdamsche maegden (Choral Song of the Amsterdam Virgins) were written in the same period: 4 June to 7 and 18 July 1893 respectively. The trigger to compose these works was reading the music Bernard Zweers had written for Vondel’s play Gijsbrecht van Aemstel. This was clearly a case of emulation: Diepenbrock considered it a challenge to write a better setting of the choral songs than Zweers, as we can read in a letter to Antoon Derkinderen of 12 June 1893: I was not commissioned to write the Choral Songs, but just because I was ashamed of the music being so inferior to the poetry, I immediately […] set to work. He explained the set-up of the Rey van Amsterdamsche maegden as follows: …more >

Choral Song of the Amsterdam Virgins (incipit)


As mentioned under RC 30, Diepenbrock’s Rey van clarissen (Choral Song of the Poor Clares) and Rey van Amsterdamsche maegden (Choral Song of the Amsterdam Virgins) were written in the same period: 4 June to 7 and 18 July 1893 respectively. The trigger to compose these works was reading the music Bernard Zweers had written for Vondel’s play Gijsbrecht van Aemstel. This was clearly a case of emulation: Diepenbrock considered it a challenge to write a better setting of the choral songs than Zweers, as we can read in a letter to Antoon Derkinderen of 12 June 1893: I was not commissioned to write the Choral Songs, but just because I was ashamed of the music being so inferior to the poetry, I immediately […] set to work. He explained the set-up of the Rey van Amsterdamsche maegden as follows:

I turned it into a kind of weapon dance and a rhythmic victory song for the Amsterdam Walküren. The virgins have become very dynamic. The accompaniment is by 4 clarinets, written in the middle (shawm) register, and a harp. (BD I:465-466)

The Rey van Amsterdamsche maegden is a six-strophe song of joy, sung by the young women in celebration of the victory over the besiegers of the city. It is also a summons for a twofold feast in honour of the victors and the birth of Christ. (For a synopsis of Gijsbrecht van Aemstel, see RC 28.)

Diepenbrock’s description of his composition as “a kind of weapon dance and a rhythmic victory song for the Amsterdam Walküren” is a bit too graphic. However, his music is certainly spirited, due to the frequent use of a punctuated rhythm on the second crotchet in the 6/4 metre and the overall upward movement of the melodies. Where the text refers to the violation of women, the reason for the grim battle, Diepenbrock changes the timbre by deviating to the b Phrygian mode. The mood changes back to proud and defiant when the virgins mockingly ask where the dangerous enemy that beleaguered the city, has gone.

In a letter to Charles Smulders of 20 March 1894 Diepenbrock explains his reason for the unusual combination of four clarinets and harp for the accompaniment of the Rey van Amsterdamsche maegden. At the beginning of January Diepenbrock had visited the Maastricht-born composer at his home in Liège and left the scores of the two choral songs behind for him to look at. For this choral song (“a delightful piece of music, and set very beautifully for female coir”) Smulders advised Diepenbrock to use an ensemble consisting of all woodwinds, including the English horn, the bass clarinet and the contrabassoon, and a second harp: That would already provide many colours. (BD II:131) Diepenbrock approved of the idea of two harps, but he disagreed with the other advice:

I did not have a stronger orchestration of wind instruments in mind, as I wanted to give it a floating, drifting character with high silvery accents and I believe that this would be lost with bass clarinet and bassoons. It was my intention that the Choral Songs, when performed well, would fit the framework of the spoken drama like a mural in a building. Like in the painting, in the composition this aim excludes depth. It is for this reason that I intended a certain neutrality or uniformity of colour in the orchestration. (BD II:162)

It took another two and a half years for Diepenbrock to change his mind and rearrange the choral song for full symphonic accompaniment.

Complete revision and premiere

The new score was completed on 22 June 1896. Criticism by both Smulders and Zweers resulted in a complete revision in 1897 of all three ‘orchestral choral songs’. The Rey van Amsterdamsche maegden was finished on 16 April that year.

On 27 April 1898 this version of the work was premiered in the Concert Hall of the Sociëteit “Vereeniging” in Haarlem by the city’s Toonkunst Choir and the Amsterdam Concertgebouw Orchestra, conducted by Willem Robert (1848-1914). The result was disappointing (see RC 30).

In September 1901, when the Rotterdam conductor George Rijken and his Mixed Choir were preparing a performance of the Rey van Amsterdamsche maegden and the Rey van edelingen in the city’s concert hall De Doelen, Diepenbrock happened to be busy working on a new orchestration. He wanted this new version to be played at the upcoming concert, “as in the old one the voices of the choir are less pronounced and it is less colourful”. (BD III:303) This time, in order to create better conditions for the interpretation of his score, Diepenbrock made sure the orchestra – the Utrecht City Orchestra – studied the work under its regular conductor Wouter Hutschenruyter beforehand. He also conducted a rehearsal himself. He ecstatically reported to Smulders:

Yesterday I conducted the rehearsal of the new orchestration of my Choral Songs in Utrecht. It sounded beautiful. At last I have sort of learnt how to orchestrate. (BD III:325)

However, this performance was also a disappointment; see the description of the Rey van edelingen (Choral Song of the Noblemen, RC 33).

Ton Braas



Rey van Amsterdamsche maegden

Nu stelt het puik van zoete kelen,
Om daar gezangen op te spelen,
Tot lof van God, die op zijn troon

Gezeten is zoo hoog en heerlijk;
Van waar Hij zien kon hoe begeerlijk
’t Spaarne stak naar Amstel’s kroon.

Hoe wraak met zwaarden en met speeren
De torenkroon van ’t hoofd wou scheeren
Der schoone en wijdvermaerde stad,

En rukken met geweld van benden
Der vesten gordel van haar lenden
En plundren haar kleinood en schat;

En schenden d’eedle en getrouwe,
Gelijk de schender Velsen’s Vrouwe,
Wel ruim zoo waardig als Heleen

Den brand van een herboren Troje
En krijg die ’t overschot verstrooie,
Nadat men jaren heeft gestreên.

Waar is de Reus met al zijn stoffen
Die Gijsbrechts stad ter neer wou ploffen,
En om zijn muur de armen slaan?

Wat ijd’le schrik heeft hen geslagen?
Wat ijd’le vreeze mag hen jagen,
Die nu met schande strijken gaan?

’t Is tijd de kerken te stoffeeren,
Te dansen en te banketteeren,
En met een uitgelaten geest

De blijdschap aan de vreugd te huwen
Die vroolijke englen ons vernuwen
Met zang op Gods geboortefeest.

Trek in, o Aemstel, trek nu binnen,
Die zonder stoot kunt overwinnen,
Trek in, o brave burgerij,

Die U zoo moedig hebt gekweten.
Geen eeuw en zal uw eer vergeten.
De hemel sta U eeuwig bij.

 

Chorus of the Amsterdam Maidens

Now let sweet throats convene in throngs
To offer play of grateful songs
In praise to God upon His Throne.

Who, seated there so high and mighty,
Sees how with desire unsightly
A grab was made for Amstel’s crown.

How vengefully with sword and spear
The foe the crown from head would shear
From lovely Amstel, widely famed.

And wrench, with force against the chaste
The belt that winds around her waist
And plunder all her treasure store.

And violate the honored life
Of even such as Velsen’s wife
Whose worth so high as Helen’s flies.

And set afire like Troy newborn
And scatter the remains, forlorn,
And only after years of strife.

Where is the Giant’s weapons stash,
Who Gijsbrecht’s town would blow to ash,
And wrap his arms around her walls?

What sudden shock has brought him down?
What idle fear chased them from town,
Who now withdraw and slink away?

It’s time the church to decorate,
To dance and feast and celebrate,
And all with sheer exuberance.

To wed this happiness to joy
The merry Angels songs employ
Renewing us this Christmas Day!

March in, O Amstel, march with might,
You who have won without a fight,
March in, you citizens so brave.

A task which you so bravely met.
No era shall your deeds forget.
With heaven always by your side!

(transl. Ruth van Baak Griffioen)

 


  • A-12(1) Rey van Amsterdamsche maegden (vocal score)

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7
    • 8
    • 9
    • 10
    • 11
    • 12
    • 13
    • 14

    vocal score A-12(1) dated on the last page sHertogenbosch 18 Juli 93 / N Amstel 3 Dec 95

    • 1895-12-03 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: 14
  • A-13(1) Rey van Amsterdamsche Maegden (Triomfzang)

    A-13(1) entitled Rey van Amsterdamsche Maegden (Triomfzang) and dated on the last page sHertogenbosch Juli 1893 / Amsterdam 22 Juni 1896

    • 1896-06-22 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-14(1) Rey van Amsterdamsche maegden

    A-14(1) dated on the first page Juli 1893 and on the last page 16 April 1897

    • 1897-04-16 00:00:00.0
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-15(1) Rey van Amsterdamsche maegden

    semi-autograph A-15(1)

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-16(1) Drie Reyzangen uit Vondel’s Gysbrecht van Aemstel voor koor een orchest

    A-16(1) entitled Drie Reyzangen uit Vondel’s Gysbrecht van Aemstel voor koor een orchest and dated on the last page Eindhoven 18 Juli 1901, with dedication on the title page Aan A J Derkinderen.

    • 1901-07-18 00:00:00.0
    • dedication: Aan A J Derkinderen
    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown
  • A-17(1) Rey van Amsterdamsche maegden

    semi-autograph A-17(1)

    • location: Diepenbrock Archief Laren
    • pages: unknown

  • click to enlarge

    Alphons Diepenbrock and the Golden Age

    cd Composer's Voice Classics CV 121
    Radio Symfonie Orkest ♦ Netherlands Radio Choir ♦ Westbroek, Eva-Maria ♦ Roodveldt, Maja ♦ Holboorn, Sophie ♦ Hameleers, Frank ♦ Heijnsbergen, Henk van

    Tracks: 1 = RC 31; 2 = RC 33; 3 = RC 30; 4 = RC 28; 5-7 = RC 70
  • click to enlarge

    Anniversary Edition 4

    cd Et'cetera KTC 1435 CD4
    Concertgebouworkest ♦ Bartelink, Bernard ♦ Radio Symfonie Orkest ♦ Spanjaard, Ed ♦ Netherlands Radio Choir ♦ Bogtman, Laurens ♦ Brand, Tom ♦ Kerkhoff, Martha van ♦ Lugt, Elisabeth ♦ Westbroek, Eva-Maria ♦ Toonkunst Koor Amsterdam ♦ Apollo Choir Soest ♦ Beinum, Eduard van

    Tracks: 1 = RC 31; 2 = RC 30; 3-5 = RC 70; 6 = RC 39; 7-8 = RC 116

  • Luxe editie of Vondel's Gijsbrecht van Aemstel Vol II, *.*

    1901 Erven F. Bohn, De
  • Vier Reizangen uit Gijsbrecht van Aemstel

    1896 Erven F. Bohn, De

27 apr 1898: Uitvoering van drie Reyen uit Vondels Gysbrecht van Aemstel in de Concertzaal der Sociëteit Vereeniging te Haarlem door de afd. Haarlem van de Maatschappij tot bevordering der Toonkunst met medewerking van het Concertgebouw-Orkest onder leiding van Willem Robert. Voor de pauze worden uitsluitend werken van Brahms uitgevoerd. (Tragische Ouverture, Nänie en Tweede symfonie).

Een interessante gebeurtenis mag genoemd worden de introductie van een werk van Alphons Diepenbrock, Reyzangen uit Gysbrecht van Aemstel, in de kringen der Toonkunst-maatschappij. Bij deze uitvoering te Haarlem echter zijn, voor zoover wij opmerken konden, de dragers van in Toonkunst-kringen gezaghebbende namen afwezig gebleven, ja, men moest zelfs een niet groote belangstelling van de leden der Haarlemsche afdeeling zelf constateeren, een feit dat ten deele waarschijnlijk aan de bekende schuwheid voor nieuwe composities – waarover men nog niet veel heeft hooren spreken –, ten deele misschien ook aan vrees te wijten is, dat de Reyzangen te Haarlem niet “het puik van zoete kelen” vinden zouden. — Voor vrees, ook ons niet totaal vreemd, bleek in waarheid reden te zijn. De zangvereeniging dezer afdeeling, die den heer W. Robert tot directeur heeft, zou men niet in de eerste plaats aangewezen wanen voor een uitvoering van uiterst fijne, spiritueele kunst, maar men kon de hoop voeden dat de met ongetwijfeld sympathieke bedoelingen gedane eigen keuze door studie en volle toewijding een daad had kunnen worden, die den componist en de zangvereeniging gelijkelijk eeren zou. Deze hoop is niet verwezenlijkt. Uitgevoerd zijn, met begeleiding van het Concertgebouw-orkest uit Amsterdam, de Rey van Amsterdamsche maegden voor vierstemmig vrouwenkoor, de Rey van clarissen voor vierstemmig vrouwenkoor en de Rey van edelingen voor vierstemmig gemengd koor; de Rey van burchtsaeten voor koor a capella werd niet gezongen, en de weglating dezer vierde Rey is, te oordeelen naar de enkele maten die wij in de uitgevoerde Reyen zonder begeleiding gehoord hebben, een heel verstandige zet geweest. Van nog scherper doorzicht zou het bestuur der afdeeling blijk gegeven hebben, indien het aan de zangvereeniging – een combinatie van vele, óók ongeoefende stemmen – de uiterst moeilijke, zéér zware eischen aan zangkunst stellende taak had bespaard. Voor een klein koor van uitnemend geschoolde, van den hoogen geest dezer muziek diep doordrongen zangeressen en zangers zijn deze Reyen, naar ons gevoelen, geschreven: zelf van belangstelling en liefde voor Diepenbrock's buitengewone compositie vervuld, zal het met een zeer ernstig voorbereide uitvoering in de ziel der hoorders kunnen overbrengen wat de componist heeft gewrocht. Voor een koor als het Haarlemsche was ze, zal ze voorloopig zeker blijven, een werk dat boven zijn krachten gaat. Men is er nog lang niet. Nu is de tijd aangebroken – zoo was onze indruk – dat de heer Robert of een ander het koor zal gaan beproeven te doen gevoelen hoe men, na de noten zoowat er in te hebben gekregen, dóór gaat dringen tot den zin der Reyen, opdat het door Diepenbrock gewenscht beeld in zuivere schoonheid voor aller oogen glanze! ... Met gebrekkige proefnemingen kome men niet in het publiek. Men eert er den componist niet mede, al klapt men in de handen tot hij zich genoopt voelt voor den dag te komen en met vriendelijk handgebaar een krans aan te nemen en een speechje, van iemand uit datzelfde koor dat zijn Reyen onder handen had genomen. Waarachtig, dr. Diepenbrock heeft staan buigen met 'n krans... Hebben wij ons dan vergist? Was de componist toch wèl dankbaar voor de “eer aan zijn Reyen bewezen”? Is deze uitvoering toch wèl waardig, zulk een introductie toch wèl te loven geweest? ... Neen, we moeten wel aan onze meening, onze teleurstelling vasthouden, en het gebruikelijk gedoe met den krans voor een komediespulletje aanzien, waar de heer Diepenbrock, met een “Timeo Danaos et dona ferentes” in zijn hart, zich, zonder een scène te maken, niet aan onttrekken kon. Ach, die materie...

Nieuwe Rotterdamsche Courant ([W.N.F. Sibmacher Zijnen]), 28 april 1898

pdf All reviews for RC 31 Rey van Amsterdamsche maegden (“Nu stelt het puick van zoete keelen”)